31 januari jongstleden vierden we het bereiken van het hoogste punt van het nieuwe Universitair Sportcentrum in Leiden, direct aan het Campusplein. Het Sportcentrum bevat grote wedstrijdzalen en danszalen die overdag worden ingezet voor het tentamineren van circa 1000 studenten en ’s avonds en in het weekend voor sportactiviteiten, binnen en buiten. Ook de kleedruimten en horeca voor de naastgelegen sportvelden is in het gebouw meegenomen.
In het Universitair Sport Centrum komen twee grote wedstrijdzalen, drie danszalen, 1000 m2 aan fitnessruimte, een body en mindruimte, een spinningruimte, vier grote kleedruimtes voor binnensport, zes kleinere kleedruimtes voor buitensport, een kantoorzone en een horecagelegenheid.
Oorspronkelijk werd gekeken naar een gestapeld ontwerp aan de overzijde van de Einsteinweg. Door de kleine plot die daar beschikbaar was moesten de sportfuncties worden gestapeld. Nadat dit gestapeld ontwerp niet haalbaar bleek, adviseerde bbn om aan de andere kant van de weg te kijken. Door minder te stapelen en niet de grond in te gaan, kon op basis van Design & Build het project wél binnen het beoogde budget worden gerealiseerd. Met als bijkomend voordeel dat het gebouw ook direct de buitensport kan faciliteren, wat dan weer gunstig is voor de exploitatie.
De kosten voor de herinrichting van het sportpark worden gedekt uit de opbrengsten van nieuwe studentenhuisvesting die gebouwd kan worden op de plaats waar eerst het sportcentrum zou komen.
Op het groene dak, op circa 3,5 meter hoogte, wordt een heus fitness circuit in het groen gerealiseerd, dat vanaf maaiveld bereikbaar is via twee trappen. Een van de trappen is bovendien bruikbaar als tribune bij activiteiten. Het hogere dak – circa 8 meter hoog – wordt voorzien van zonnepanelen om te voldoen aan BENG-eisen. In het ontwerp is rekening gehouden met voldoende panelen om het pand energieneutraal te maken.
De warmtepompen voor het SeTC worden aangesloten op een gezamenlijk warmte- en koudeopslag installatie van de Universiteit. In het interieur worden oude plafonddelen en een oude gymzaalvloer hergebruikt. De gevel van de fietsenstalling wordt gemaakt van gebroken hergebruikte stoeptegels, die door het ‘tegelwippen’ in grote hoeveelheden verkrijgbaar zijn.
bbn adviseurs heeft voor dit project het Programma van Eisen (PvE) opgesteld en vanaf de definitiefase tot en met de uitvoering projectmanagement en kostenmanagement. Waarbij de belangrijkste taak is het borgen van de beoogde kwaliteit. Tijdens de ontwerpfasen wordt dit geborgd door de ontwerpdocumenten inhoudelijk te toetsen aan het PvE. Tijdens de uitvoering voeren onze technisch inspecteurs toezicht op de bouw.
ARTIS in Amsterdam is een van de vijf oudste dierentuinen ter wereld. Het ARTIS-Aquarium werd geopend in 1882, in een tijd waarin de meeste mensen alleen vis hadden gezien op hun bord. Inmiddels is de focus verschoven van ‘visjes kijken’ naar een volwaardig educatief centrum. Met het oog op die verschuiving – en omdat het Rijksmonument aan onderhoud toe was – werd het ARTIS-Aquarium in 2023 en 2024 verbouwd.
Duurzaamheid was een belangrijke pijler bij de renovatie van het ARTIS-Aquarium. Zo werd een wko-installatie aangelegd en op het dak zijn zonnepanelen geplaatst – uit het zicht, vandaar dat dit bij hoge uitzondering werd toegestaan bij een Rijksmonument. Ook is gebruik gemaakt van zelfhelend beton. De micro-organismen in dat beton sluiten mooi aan op de thematiek van het naastgelegen ARTIS-Micropia, waar de wereld van de microben centraal staat.
De wens van ARTIS om een extra duurzaamheidslag te maken is door bbn opgepakt door de mogelijkheden voor duurzamer beton te onderzoeken. Samen met de duurzaam betonspecialist van ABT zijn een aantal scenario’s ontwikkeld. Daarbij zijn o.a. geopolymeer (vervanger cement), basaltwapening en zelfhelend beton onderzocht. Deze zijn met aannemer Salverda en ARTIS uitgewerkt. Na laboratoriumonderzoek en een proef aquariumbak zijn de nieuwe betonnen aquariumbakken uitgewerkt. Naast traditioneel gewapend beton zijn enkele bakken met zelfhelend beton en basaltwapening uitgevoerd.
De renovatie van het ARTIS-Aquarium was een hele klus, helemaal omdat het een Rijksmonument is met unieke uitdagingen. Getest moest worden hoe het beton zou reageren op zout water, en het originele waterfilter, ontworpen door William Alfred Lloyd, moest in het ontwerp worden ingepast. Vóór de verbouwing moest voor de vissen een tijdelijk onderkomen worden gevonden – zij gingen naar andere dierentuinen, of naar een klein pop-up aquarium in ARTIS.
Na jarenlang plannen maken en ontwerpen uit te werken kreeg bbn een rol in het project. ARTIS vroeg bbn om het concept TO te toetsen en een voorstel voor de bouworganisatie en aanbesteding van de realisatie te maken.
Gedurende de toetsing van het DO maakten we samen met ARTIS en ontwerpers een inventarisatie van de kansen en risico’s. De specifieke onderdelen (grote aquaria en waterbehandeling) maakten het specifiek ten opzichte van de gangbare projecten, naast de restauratiewerkzaamheden. Het advies van bbn voor het bouwcontract, hoofdaanneming, werd overgenomen door ARTIS.
We maakten samen met ARTIS en het ontwerpteam een longlist van geschikte hoofdaannemers en uiteindelijk een shortlist. We organiseerden de aanbestedingsprocedure en het gunningsproces. Met ARTIS, Salverda Bouw en het bouwteam werd na de gunning het project verder uitgewerkt.
Na het contractproces waarin bbn een adviserende rol had is de uitvoering gestart. bbn verzorgde de directievoering en het toezicht op de bouw.
De bouwkundige oplevering is medio 2025 en de opening van het gerenoveerde aquarium is begin 2026 gepland.
Beeld: © ARTIS, Christiaan de Bruijne
bbn adviseurs heeft het bouwmanagement verzorgd voor het nieuwe Integraal Kind- en Expertisecentrum (IKEC) in Hoorn, dat de naam ‘IKEC De Zevensprong’ heeft gekregen.
Het project omvat de ontwikkeling en realisatie van de huisvesting van het Integraal Kind- en Expertisecentrum Hoorn (IKEC), evenals een sportvoorziening met twee sportzalen en de inrichting van de buitenruimte ten behoeve van onderwijs en kinderopvang. Dit alles is gerealiseerd op de locatie van de voormalige hockeyvelden aan de Nieuwe Steen. Het nieuwe gebouw biedt een dagelijkse leeromgeving voor het personeel en de leerlingen van het speciaal onderwijs dat op het IKEC in Hoorn wordt gegeven. Belangrijke kwalitatieve uitgangspunten zijn:
Ontwerp
Het gebouw is opgedeeld in verschillende kleine ‘huizen’, elk met een eigen functie, waardoor kinderen (en medewerkers) zich makkelijk kunnen oriënteren. Aan de zuidzijde bevinden zich de klaslokalen, die uitkijken op een natuurspeeltuin. Vanuit de klaslokalen is er veel zicht op groen en water. Tussen de lokalen bevindt zich ook een leerplein, waar kinderen zich kunnen terugtrekken. Naast theorielokalen zijn er praktijklokalen in het ‘werkhuis’ (zoals een kooklokaal en een lokaal voor handvaardigheid). Daarnaast is er een grote sportzaal op de eerste verdieping van het ‘sporthuis’. Voor de onderbouw zijn er speelzalen op de begane grond, waar ook logopedie en fysiotherapie worden aangeboden. Het gebouw bevat tevens een kinderdagverblijf en biedt na schooltijd ruimte aan buitenschoolse opvang.
bbn adviseurs is eind VO-fase (2019) door de gemeente Hoorn ingeschakeld voor huisvestingsadvies, vanwege haar expertise in proces- en projectmanagement. Wij hebben een businesscase opgesteld, input geleverd voor de beheerovereenkomst, een MJOP opgesteld en een NEN2580-meting uitgevoerd. Daarnaast heeft bbn het overkoepelende projectmanagement verzorgd, waaronder de aanbesteding van het ontwerpteam, de begeleiding, het voorzitten en de verslaglegging van de projectgroepoverleggen met de gemeente en overige stakeholders. Ook hebben wij deelgenomen aan en verslaglegging verzorgd voor de stuurgroepoverleggen, afstemming op bestuurlijk niveau uitgevoerd, raadsvoorstellen beoordeeld, bouwkostenmanagement verzorgd, aanbestedingen van uitvoerende partijen begeleid, budgetbewaking in alle fasen uitgevoerd en directievoering en toezicht gehouden tijdens de realisatiefase.
De hoofddraagconstructie, gevels en binnenwanden zijn grotendeels opgetrokken uit hout. Adviesbureau Luning, onderdeel van Oosterhoff, was verantwoordelijk voor de engineering en het ontwerp van de houtconstructies. Abt was betrokken bij het ontwerp van de staalconstructies, met name in de sportzalen.
Beeld: krft architecten. Bekijk HIER een filmpje gemaakt met een drone.
bbn verhuist na 30 jaar om hun duurzame ambities waar te maken. Sinds 2018 streeft bbn naar een 100% CO₂-neutrale bedrijfsvoering. Nu, in 2024, is dit doel behaald. Mobiliteit, huisvesting en ICT waren de grootste CO₂-posten. Medewerkers rijden nu volledig elektrisch, gebruiken duurzame energie en werken dankzij het nieuwe hoofdkantoor in Houten nu in CO₂-neutrale kantoren.
Nieuwe duurzame huisvesting
Veel kantoren prediken duurzaamheid, maar CO₂-neutraal blijkt vaak een te hoge ambitie. Daarom koos bbn ervoor zelf hun nek uit te steken. ‘Het viel tegen hoe weinig keuze er was aan CO₂-neutrale kantoren. Het alternatief was om zelf je verantwoordelijkheid te nemen.’ Samen met de eigenaar werd besloten een kantoor uit de jaren 90 geheel op te waarderen naar een CO₂-neutrale werkomgeving met tal van aanvullende duurzame ambities. Door onder andere maximale inzet op circulaire- en biobased materialen. De uitbreiding van het kantoor werd volledig in hout opgezet, in contrast met het bestaande betonnen karkas van het gebouw. Juist het behoud van de oude betonnen constructie is een enorme duurzame winst. Dit traject kostte alle partijen veel tijd en energie maar geeft, ten opzichte van een huurcontract tekenen en wachten op de verhuizing, een veel beter resultaat.
Bekijk de video van ons nieuwe kantoor.
Interieur door Ex Interiors (Odette Ex)
Voor de ambitieuze doelstellingen benaderde we bbn de ambitieuze ontwerper Odette Ex. Dankzij eerdere samenwerkingen, onder andere voor de Triodos bank, voelde de samenwerking voor beiden direct goed. De lat in dit ontwerp lag erg hoog en op gebied van duurzaamheid werden geen concessies gedaan. Alle materialen, afwerkingen tot en met het losse meubilair werden op duurzaamheid gescreend. Continu werd daarbij de vraag gesteld wat is het voor materiaal, waar bestaat het uit en waar komt het vandaan. Biobased, circulair en met hergebruikt materiaal uit slooppanden, maakte dat het ontwerp continu aan verandering onderhevig was. Geen vastomlijnde ontwerpuitgangspunten maar een vloeiend proces. Wat uiteindelijk heeft geleid tot een lijst van tientallen duurzaamheidsmaatregelen.
Ontwerpen met circulaire materialen
De warme uitstraling van de CLT nieuwbouw biedt een aangename basis aan verblijfskwaliteit en is zoveel mogelijk in het zicht gehouden. In het kantoor zijn nergens verlaagde plafonds toegepast om de eenvoudige reden geen onnodige materialen toe te voegen in het gebouw. Het betonnen casco met prachtige cassetteplafonds is omarmd en met circulaire, natuurlijke materialen is er een nieuwe wereld ingelegd. Zoals een parketvloer gemaakt van hergebruikte kozijnen, circulaire tapijten, leemstuc en keimverf. Voor een goede akoestiek zijn wandvullende panelen van Biofold toegepast, een innovatief product gemaakt van gerecyclede jute koffiezakken. En zijn de betonnen cassettes voorzien van akoestisch spuitwerk gemaakt van gerecycled verpulverd papier. Daarnaast is in de installatie gebruik gemaakt van passieve warmte opslag in zogeheten PCM-warmteaccu’s. Dit zorgt voor meer comfort, maar geeft ook minder materiaal en energieverbruik. Bij het losse interieur komen alle werkplekken, vergaderstoelen, horecastoelen en de lounge uit een tweede leven. Deels opnieuw gekleurd of gestoffeerd, maar ook letterlijk tweedehands gebruik. Voor alle maatwerkmeubels is gewerkt met duurzaam hout of staal.
Groen en welzijn
Groen speelt een prominente rol in het ontwerp. In het nieuwbouwgedeelte is een verdiepingshoge kast in CLT ontworpen met bakken vol groen. Voor de grote glazen scheidingswanden bij vergaderruimten of de werkplekken zijn lage bakken geplaatst met daarin een diversiteit aan potten en beplanting. Deze bieden een natuurlijke buffer en verzorgen een gevoel van privacy. Al het groen creëert een prachtig atmosferisch comfort in het pand.
Samenwerking
Samenwerking is de sleutel tot succes en dat kunnen we beamen. Diverse adviseurs hebben een bijdrage geleverd aan dit project. Met als resultaat een creatieve, gezonde werkomgeving met ecologische en sociale waarden. Een ademend gebouw met een ziel waar mensen graag verblijven.
Het project Haven Rauw is tot stand gekomen als initiatief van het Nieuwe Luxor Theater Rotterdam, vanwege de bouwwerkzaamheden rondom de Rijnhaven en de Kop van Zuid. Haven Rauw bestaat uit een containertrap en combineert verschillende cultureel en maatschappelijk gerelateerde functies. Met de trap wordt een uitkijkpunt gecreëerd waarmee de bouwontwikkelingen kunnen worden gevolgd. Daarnaast bieden de containers ruimte aan onder andere nieuwe theatermakers en fungeert het geheel als een verlengstuk van Café Dox. Onlangs is er ook een zeer geslaagde Stouwert sponsorcampagne afgerond!
Het betreft een circulair ontwerp van MVRDV architecten. Het advies is technisch uitgewerkt met fantastische Rotterdamse adviseurs, waaronder IMd-constructeurs, SYNRG voor het technisch tekenwerk en advies, en Blonk advies voor bouwfysica. De werkzaamheden worden uitgevoerd door Vergeer Bouw, samen met onder andere Goudriaan. bbn heeft op diverse aspecten meegewerkt aan de containertrap.
Ondanks de kleine omvang van het project, heeft het veel raakvlakken met een groot project. Binnen een kort tijdsbestek moet een financieel haalbaar project worden gerealiseerd, rekening houdend met de beperkte ruimte, de werkzaamheden rondom zoals de demping van de Rijnhaven, het behoud van een groot nuts tracé en de calamiteitenroute. Tijdens het ontwerp is de nodige aandacht besteed aan de constructie en de lichte fundering.
Bouwfysisch was het ook een interessante uitdaging: met zo min mogelijk installaties voldoende comfort creëren en de energielasten zo laag mogelijk houden. De titel van het project is immers ook ‘Haven Rauw’. De gebruiker of passant zal zich adaptief kleden naar het seizoen, in plaats van het comfort volledig afhankelijk te maken van installaties. bbn heeft bijgedragen aan het project- en procesmanagement, bouwjuridisch advies, bouwkostenmanagement en directievoering en toezicht.
25 oktober jl. is de trap geopend.
Openbare Basisschool (OBS) De Globe en Speciaal Basisonderwijs (SBO) Sonnevanck zijn gevestigd in een Rijksmonument gelegen aan Zwartewaalstraat 38 in de Tarwewijk in het Rotterdamse stadsdeel Charlois. Acht andere klassen van OBS De Globe zijn gehuisvest in een nabij gelegen dislocatie aan de Den Hertigstraat.
Zwartewaalstraat 38 vormt samen met Zwartewaalstraat 28 één monumentaal complex, ontworpen door architect Ad van de Steur. De bouw van het complex aan de Zwartewaalstraat hangt samen met de aanleg van de direct om de school gelegen Tarwewijk, waarvan de bebouwing tussen 1928 en begin jaren 30 gereed kwam. Het scholencomplex is destijds in 2 fasen gebouwd in de periode 1928 tot 1930.
Zwartewaalstraat nr. 28 is momenteel nog verhuurd ten behoeve van culturele activiteiten. Na afloop van die huurperiode is het de bedoeling om ook nr. 28 als school in gebruik te gaan nemen zodat de 8 klassen, die nu nog op een dislocatie gevestigd zijn, ook op deze locatie kunnen worden gehuisvest.
Uiteindelijk wordt zo het gehele complex voor onderwijshuisvesting ingezet. De twee bouwdelen (nr. 28 en nr. 38) worden daarvoor middels een beperkte nieuwbouw met elkaar verbonden. Deze beperkte nieuwbouw vormt straks de nieuwe hoofdentree van het complex met een centraal gelegen trappenhuis welke beide gebouwen op alle bouwlagen met elkaar verbindt.
Het gehele complex wordt gerenoveerd en verduurzaamd. Gevels en daken worden geïsoleerd en alle installaties worden vernieuwd zodat het gebouw geheel gasloos is. De uitvoering zal in 2 fasen plaatsvinden, waarbij fase 1 naar verwachting in april 2027 gereed zal zijn en fase 2 eind mei 2028.
In opdracht van Stichting BOOR verzorgt bbn adviseurs het project- en bouwkostenmanagement, directievoering tijdens de uitvoering en is verantwoordelijk voor de algehele kostenbewaking.
De bouw van Brede School Cingelplein in Beesd is op 1 juli feestelijk gestart. Hierbij is niet alleen het circulaire bouwbord onthuld, maar ook de nieuwe naam van het gebouw: ‘Brede School Cingelplein’, vernoemd naar het plein dat de scholen nu al verbindt met de bibliotheek, kinderopvang en MFC het Klokhuis. De bouwplaats was vrolijk aangekleed met door de kinderen ontworpen bouwdoeken.
Het nieuwe gebouw wordt volledig biobased en natuur inclusief gebouwd. Bij het ontwerp van het gebouw heeft de gemeente rekening gehouden met het klimaat, eigen energieopwekking en herbruikbaarheid van materialen. De Brede School wordt fysiek verbonden met het multifunctioneel centrum Het Klokhuis en de sporthal. Op het terrein waar de beide scholen nu tijdelijk gehuisvest zijn, komen woningen voor jong en oud.
bbn heeft het Programma van Eisen voor de nieuwe brede school opgesteld en is verantwoordelijk voor het projectmanagement gedurende het hele project. Ook zijn er bouwkostenramingen opgesteld, de aanbestedingen voor het ontwerpteam en de aannemer georganiseerd en wordt er een beheer- en exploitatieplan opgesteld. Tijdens de realisatiefase van de sloop-nieuwbouw van de brede school is bbn verantwoordelijk voor directievoering en toezicht op de bouw.
In het voorjaar van 2025 kan het gebouw in gebruik worden genomen.
Het gemeentelijke ‘Ravijnjaar’ komt snel dichterbij. De beperkte financiële middelen dwingen gemeentes meer dan ooit om zorgvuldig te kiezen waar het publieke geld aan besteed wordt. De adviseurs van bbn werken aan verschillende oplossingsrichtingen. Zes verschillende thema’s werden in de afgelopen weken uitgewerkt in een reeks artikelen op Binnenlands Bestuur:
Wil je meer weten over één van de zes thema’s? Neem gerust contact met ons op!
PI59 – vernoemd naar Prinses Irene – is een van de oudste gebouwen op de Zuidas. Het heeft een iconische gedaanteverandering ondergaan, van een betonnen constructie uit de jaren ’70 tot een hedendaags kantoor in het kloppende hart van de Zuidas. Na een relatief korte sloop- en bouwfase van minder dan twee jaar is het gereed voor een nieuw hoofdstuk: PI59 wordt binnenkort het nieuwe hoofdkwartier van Philips.
De herontwikkeling van PI59 heeft duurzaamheid als centraal thema. Het ontwerp is gebaseerd op vooruitstrevende normen zoals BREEAM, WiredScore, RE\DEFINE en Net Zero Carbon die de doelstellingen van het Parijs Klimaatakkoord omarmen. Een aanzienlijk deel van de bestaande structuur is behouden en er is gebruik gemaakt van materialen met een lage CO2-uitstoot. PI59 loopt voor op de doelen van het Parijs Akkoord voor 2030 wat betreft embodied carbon. Het energiebeheersysteem van PI59 draagt bij aan het bijna voldoen aan de operationele koolstofdoelen van het Parijs Akkoord voor 2050,
Bij voltooiing wordt PI59 bekroond met een BREEAM-NL Excellent certificaat. bbn heeft vanaf het begin van de realisatie een leidende rol gespeeld in het project, met verantwoordelijkheid voor directievoering en NEN2580-metingen.
Het langverwachte moment was begin dit jaar eindelijk aangebroken! Hoogerwaard, het nieuwe verpleeghuis van tanteLouise in Hoogerheide, is definitief opgeleverd.
Midden in de levendige dorpskern van Hoogerheide in de gemeente Woensdrecht biedt Hoogerwaard 138 verpleeghuisappartementen voor mensen die vanwege lichamelijke problemen (zogeheten somatiek-woningen) of vanwege dementie verpleeghuiszorg nodig hebben.
Daarnaast zijn er 2 appartementen voor palliatieve zorg en een appartement voor spoedopname. Er wordt gewerkt volgens de visie ‘Leven in verantwoorde vrijheid’, waarbij ook mensen met dementie zoveel mogelijk bewegingsvrijheid behouden. Ze stimuleren zelfredzaamheid en beweging.
Het team van bbn was vanaf het begin betrokken, eerst vanuit huisvestingsadvies en projectmanagement, maar tijdens de bouw hebben we ook directievoering en bouwkundige- en installatietechnische kwaliteitscontroles verzorgd.
De fijne samenwerking en inspanningen met het ontwerp-en uitvoeringsteam hebben geleid tot een prachtig verpleeghuis, wat een belangrijke stap voorwaarts betekent in het streven naar hoogwaardige zorgvoorzieningen voor de gemeenschap van Woensdrecht.
Gedeelde visie
Op Hoogerwaard werken ze volgens de visie ‘Leven in verantwoorde vrijheid’, waarbij ook mensen met dementie zoveel mogelijk bewegingsvrijheid behouden. Hiermee stimuleren ze zelfredzaamheid en beweging. Samen hebben we met dit gebouw een omgeving kunnen creëren die past bij onze visie op positieve gezondheid.
