De bouw van het Dordthuis is in volle gang. Deze ‘huiskamer’ van de stad wordt een duurzaam, aantrekkelijk gebouw dat onderdak zal bieden aan het nieuwe stadskantoor van de gemeente en diverse gemeentelijke diensten: de stadsbibliotheek, de Sociale Dienst Drechtsteden en de VVV.
In deze video is te zien hoe Rinald van der Wal in de rol van bouwdirecteur vertelt over de functie en bouw van het Dordthuis:
De verwachting is medio 2026 op te leveren.
ARTIS in Amsterdam is een van de vijf oudste dierentuinen ter wereld. Het ARTIS-Aquarium werd geopend in 1882, in een tijd waarin de meeste mensen alleen vis hadden gezien op hun bord. Inmiddels is de focus verschoven van ‘visjes kijken’ naar een volwaardig educatief centrum. Met het oog op die verschuiving – en omdat het Rijksmonument aan onderhoud toe was – werd het ARTIS-Aquarium in 2023 en 2024 verbouwd.
Duurzaamheid was een belangrijke pijler bij de renovatie van het ARTIS-Aquarium. Zo werd een wko-installatie aangelegd en op het dak zijn zonnepanelen geplaatst – uit het zicht, vandaar dat dit bij hoge uitzondering werd toegestaan bij een Rijksmonument. Ook is gebruik gemaakt van zelfhelend beton. De micro-organismen in dat beton sluiten mooi aan op de thematiek van het naastgelegen ARTIS-Micropia, waar de wereld van de microben centraal staat.
De wens van ARTIS om een extra duurzaamheidslag te maken is door bbn opgepakt door de mogelijkheden voor duurzamer beton te onderzoeken. Samen met de duurzaam betonspecialist van ABT zijn een aantal scenario’s ontwikkeld. Daarbij zijn o.a. geopolymeer (vervanger cement), basaltwapening en zelfhelend beton onderzocht. Deze zijn met aannemer Salverda en ARTIS uitgewerkt. Na laboratoriumonderzoek en een proef aquariumbak zijn de nieuwe betonnen aquariumbakken uitgewerkt. Naast traditioneel gewapend beton zijn enkele bakken met zelfhelend beton en basaltwapening uitgevoerd.
De renovatie van het ARTIS-Aquarium was een hele klus, helemaal omdat het een Rijksmonument is met unieke uitdagingen. Getest moest worden hoe het beton zou reageren op zout water, en het originele waterfilter, ontworpen door William Alfred Lloyd, moest in het ontwerp worden ingepast. Vóór de verbouwing moest voor de vissen een tijdelijk onderkomen worden gevonden – zij gingen naar andere dierentuinen, of naar een klein pop-up aquarium in ARTIS.
Na jarenlang plannen maken en ontwerpen uit te werken kreeg bbn een rol in het project. ARTIS vroeg bbn om het concept TO te toetsen en een voorstel voor de bouworganisatie en aanbesteding van de realisatie te maken.
Gedurende de toetsing van het DO maakten we samen met ARTIS en ontwerpers een inventarisatie van de kansen en risico’s. De specifieke onderdelen (grote aquaria en waterbehandeling) maakten het specifiek ten opzichte van de gangbare projecten, naast de restauratiewerkzaamheden. Het advies van bbn voor het bouwcontract, hoofdaanneming, werd overgenomen door ARTIS.
We maakten samen met ARTIS en het ontwerpteam een longlist van geschikte hoofdaannemers en uiteindelijk een shortlist. We organiseerden de aanbestedingsprocedure en het gunningsproces. Met ARTIS, Salverda Bouw en het bouwteam werd na de gunning het project verder uitgewerkt.
Na het contractproces waarin bbn een adviserende rol had is de uitvoering gestart. bbn verzorgde de directievoering en het toezicht op de bouw.
De bouwkundige oplevering is medio 2025 en de opening van het gerenoveerde aquarium is begin 2026 gepland.
Beeld: © ARTIS, Christiaan de Bruijne
bbn verhuist na 30 jaar om hun duurzame ambities waar te maken. Sinds 2018 streeft bbn naar een 100% CO₂-neutrale bedrijfsvoering. Nu, in 2024, is dit doel behaald. Mobiliteit, huisvesting en ICT waren de grootste CO₂-posten. Medewerkers rijden nu volledig elektrisch, gebruiken duurzame energie en werken dankzij het nieuwe hoofdkantoor in Houten nu in CO₂-neutrale kantoren.
Nieuwe duurzame huisvesting
Veel kantoren prediken duurzaamheid, maar CO₂-neutraal blijkt vaak een te hoge ambitie. Daarom koos bbn ervoor zelf hun nek uit te steken. ‘Het viel tegen hoe weinig keuze er was aan CO₂-neutrale kantoren. Het alternatief was om zelf je verantwoordelijkheid te nemen.’ Samen met de eigenaar werd besloten een kantoor uit de jaren 90 geheel op te waarderen naar een CO₂-neutrale werkomgeving met tal van aanvullende duurzame ambities. Door onder andere maximale inzet op circulaire- en biobased materialen. De uitbreiding van het kantoor werd volledig in hout opgezet, in contrast met het bestaande betonnen karkas van het gebouw. Juist het behoud van de oude betonnen constructie is een enorme duurzame winst. Dit traject kostte alle partijen veel tijd en energie maar geeft, ten opzichte van een huurcontract tekenen en wachten op de verhuizing, een veel beter resultaat.
Bekijk de video van ons nieuwe kantoor.
Interieur door Ex Interiors (Odette Ex)
Voor de ambitieuze doelstellingen benaderde we bbn de ambitieuze ontwerper Odette Ex. Dankzij eerdere samenwerkingen, onder andere voor de Triodos bank, voelde de samenwerking voor beiden direct goed. De lat in dit ontwerp lag erg hoog en op gebied van duurzaamheid werden geen concessies gedaan. Alle materialen, afwerkingen tot en met het losse meubilair werden op duurzaamheid gescreend. Continu werd daarbij de vraag gesteld wat is het voor materiaal, waar bestaat het uit en waar komt het vandaan. Biobased, circulair en met hergebruikt materiaal uit slooppanden, maakte dat het ontwerp continu aan verandering onderhevig was. Geen vastomlijnde ontwerpuitgangspunten maar een vloeiend proces. Wat uiteindelijk heeft geleid tot een lijst van tientallen duurzaamheidsmaatregelen.
Ontwerpen met circulaire materialen
De warme uitstraling van de CLT nieuwbouw biedt een aangename basis aan verblijfskwaliteit en is zoveel mogelijk in het zicht gehouden. In het kantoor zijn nergens verlaagde plafonds toegepast om de eenvoudige reden geen onnodige materialen toe te voegen in het gebouw. Het betonnen casco met prachtige cassetteplafonds is omarmd en met circulaire, natuurlijke materialen is er een nieuwe wereld ingelegd. Zoals een parketvloer gemaakt van hergebruikte kozijnen, circulaire tapijten, leemstuc en keimverf. Voor een goede akoestiek zijn wandvullende panelen van Biofold toegepast, een innovatief product gemaakt van gerecyclede jute koffiezakken. En zijn de betonnen cassettes voorzien van akoestisch spuitwerk gemaakt van gerecycled verpulverd papier. Daarnaast is in de installatie gebruik gemaakt van passieve warmte opslag in zogeheten PCM-warmteaccu’s. Dit zorgt voor meer comfort, maar geeft ook minder materiaal en energieverbruik. Bij het losse interieur komen alle werkplekken, vergaderstoelen, horecastoelen en de lounge uit een tweede leven. Deels opnieuw gekleurd of gestoffeerd, maar ook letterlijk tweedehands gebruik. Voor alle maatwerkmeubels is gewerkt met duurzaam hout of staal.
Groen en welzijn
Groen speelt een prominente rol in het ontwerp. In het nieuwbouwgedeelte is een verdiepingshoge kast in CLT ontworpen met bakken vol groen. Voor de grote glazen scheidingswanden bij vergaderruimten of de werkplekken zijn lage bakken geplaatst met daarin een diversiteit aan potten en beplanting. Deze bieden een natuurlijke buffer en verzorgen een gevoel van privacy. Al het groen creëert een prachtig atmosferisch comfort in het pand.
Samenwerking
Samenwerking is de sleutel tot succes en dat kunnen we beamen. Diverse adviseurs hebben een bijdrage geleverd aan dit project. Met als resultaat een creatieve, gezonde werkomgeving met ecologische en sociale waarden. Een ademend gebouw met een ziel waar mensen graag verblijven.
Cultuurpodium Boerderij is een goed lopend poppodium met een eigen signatuur en een eigen publiek. Om dit echter ook in de toekomst te kunnen blijven is nieuwe huisvesting een noodzaak.
Gebouw past niet meer bij programmering
Het huidige gebouw van De Boerderij heeft een eigen sfeer maar heeft beperkingen: een relatief kleine grote zaal en een podiumcafé dat ook dient als foyer, waardoor de grote zaal niet gelijktijdig met het podiumcafé kan worden geprogrammeerd. Daarbij is er een slecht bruikbare laad- en los voorziening. In combinatie met de ontwikkelingen bij andere poppodia wordt het hierdoor steeds lastiger gerenommeerde bands te kunnen programmeren in de grote zaal en te programmeren voor een jonger publiek in het podiumcafé. Het teruglopende aanbod in de programmering zal vervolgens effect gaan hebben op de bezoekersaantallen. Om op een goede en toekomstbestendige manier te kunnen voortbestaan is er behoefte aan een grote zaal met een grotere bezoekerscapaciteit en aan een tweede, kleinere zaal waar gelijktijdig beginnende bands voor een jonger publiek kunnen worden geprogrammeerd.
Locatiekeuze
Er waren meerdere potentiële locaties in beeld voor de nieuwe huisvesting van De Boerderij. Voor dit project heeft bbn adviseurs in samenwerking met Drijver en Partners een locatiestudie uitgevoerd, waarbij een aantal locaties met elkaar zijn vergeleken op o.a. inpassingsmogelijkheden, kosten, economische en sociaal-culturele effecten.
De huisvesting van Kunstenhuis Idea in Zeist is verouderd en niet meer geschikt voor het gewenste activiteitenaanbod en een goede bedrijfsvoering. Er is behoefte aan een nieuw onderdak.
Van drie locaties naar één
De huisvesting in Zeist is al geruime tijd onderwerp van studies en plannen. Het oorspronkelijke Kunstenhuis en de Bibliotheek zijn inmiddels samengevoegd tot één organisatie: Kunstenhuis Idea. De organisatie bestaat uit cultuureducatie, een theaterpodium, een bibliotheek en een poppodium. Op dit moment is de huisvesting in Zeist verdeeld over drie locaties: De Klinker, De Egeling en De Peppel. Het doel is om dit alles onder te brengen op één locatie.
Meerdere varianten
Voor dit project heeft bbn een variantenstudie uitgevoerd. Hierbij hebben we eerst de actuele ruimtebehoefte onderzocht en verwerkt in een ruimtestaat, en vervolgens een aantal varianten uitgewerkt in de vorm van een vlekkenplan met bijhorende raming van de kosten. Aansluitend hebben we een ruimtelijk-functioneel Programma van Eisen opgesteld voor de vervolgfase.
Het gebouw waarin De Lindenberg is gevestigd is verouderd, versleten, niet duurzaam en de indeling past niet meer bij het huidige gebruik van het gebouw. Het Cultuurhuis heeft behoefte aan nieuwe – of vernieuwde huisvesting.
In het culturele leven in Nijmegen speelt Cultuurhuis De Lindenberg een belangrijke rol, met name gericht op educatie. De Lindenberg werkt langs drie sporen: cultuureducatie in het PO en VO, cursussen in de vrije tijd en het programmeren en faciliteren van voorstellingen. De hoofdvestiging van De Lindenberg aan de Ridderstraat is meer dan 50 jaar oud. Dit gebouw voldoet niet meer aan de huidige eisen en de vitale onderdelen zijn aan vervanging toe. De gemeente Nijmegen wil zorgen dat er een toekomstbestendige hoofdvestiging komt voor De Lindenberg en heeft aan bbn adviseurs gevraagd om een scenariostudie uit te voeren naar de toekomstige huisvesting van De Lindenberg.
Voor deze scenariostudie hebben we eerst de actuele ruimtebehoefte onderzocht en vervolgens een aantal scenario’s uitgewerkt met een bijbehorende kostenraming per scenario.
De Bibliotheek in Vlaardingen Centrum is gehuisvest in een pand dat niet meer past bij de werkwijze van een moderne bibliotheek. De Bibliotheek gaat daarom verhuizen naar een nieuwe plek, de Grote Kerk.
Verandering taken Bibliotheek leidt tot verandering huisvestingsbehoefte
De Bibliotheek in Vlaardingen bestaat al meer dan 100 jaar. Sinds 1989 is De Bibliotheek gevestigd in het huidige pand aan de Waalstraat. Werd een Bibliotheekgebouw in de jaren 80 en 90 gebouwd en ingericht als een plek waar men boeken kan lenen, de krant kan lezen, schoolklassen kan ontvangen en waar af en toe een schrijver uitgenodigd werd, tegenwoordig is de Bibliotheek zoveel meer. Het afgelopen decennium zijn er regelmatig aanpassingen in de inrichting gedaan. Het was echter nooit mogelijk om de uitstraling van de Bibliotheek om te zetten naar een moderne, inspirerende omgeving voor jong en oud. Er is ruimtegebrek, het gebouw is inefficiënt en niet uitnodigend.
De Bibliotheek heeft behoefte aan een ander, toegankelijker, aantrekkelijker gebouw met een eveneens aantrekkelijke en uitnodigende ingang, goed bereikbaar en duidelijk herkenbaar.
Nieuwe plek in voormalig kerkgebouw
De Bibliotheek De Plataan gaat de vestiging Vlaardingen Centrum verhuizen naar een nieuw onderkomen in de (nu leeg staande) Grote Kerk aan de Markt in Vlaardingen. Deze huisvesting wordt ontwikkeld door Stadsherstel Maassteden BV.
In opdracht van Bibliotheek De Plataan heeft bbn voor dit project een ruimtelijk, functioneel en technisch Programma van Eisen voor het inbouwpakket opgesteld.
Het verouderde theatergebouw wordt omgetoverd naar een modern Stadstheater.
Transformatie naar toekomstbestendig theatergebouw
Het gebouw is eigendom van de gemeente en dateert uit 1938. In 1978 en 1987 is het gebouw verbouwd, waarbij onder andere een nieuwe Kleine Zaal aan het traditionele lijsttheater is toegevoegd, de entree is verplaatst en de toneeltoren is gerenoveerd. Inmiddels voldoet het pand niet meer aan eigentijdse wensen en eisen. De zichtlijnen in de Grote Zaal zijn verre van optimaal, de beenruimte is te klein, de afmetingen van de Kleine Zaal zijn niet meer geschikt voor de huidige werkwijze, en de kleedkamers zijn verouderd. Het doel van de renovatie en uitbreiding is een passende, eigentijdse en toekomstbestendige huisvesting voor Stadstheater Arnhem.
Teamwerk
Voor dit project is een Programma van Eisen opgesteld door een speciaal hiervoor opgerichte Projectgroep, bestaande uit Gemeente Arnhem, Stadstheater Arnhem, bbn adviseurs en Koen Koch Podiumbouwadvies. Aanvullend is gebruikgemaakt van de expertise van Peutz, dgmr en abt.
Het opgestelde Programma van Eisen vormt de basis voor het uitwerken van het ontwerp door een Ontwerpteam. Het integrale ontwerp voor de renovatie wordt gerealiseerd door het Ontwerpteam Stadstheater, een samenwerking van Braaksma & Roos Architectenbureau, Civic Public Architecture en en ingenieur- en adviesbureau Arup.
Beeldmateriaal: Arup
In Gemert leeft de wens voor een Huis voor Cultuur op één locatie. De cultuurvoorzieningen zijn nu verdeeld over twee locaties en beide gebouwen zijn verouderd.
Van twee locaties naar één
De twee culturele organisaties in Gemert zijn bestuurlijk gefuseerd tot de overkoepelende Stichting Beheer Klankkleur. De huisvesting bevindt zich op twee locaties: KunstLokaal (kunsteducatie, popstudio, podiumzaal) en De Eendracht (theaterzaal, zaal- en bijeenkomstruimtes, bibliotheek, popzaal, lokale omroep). Er is behoefte aan een nieuwe, dan wel een vernieuwde en toekomstbestendige huisvesting, die aan meerdere culturele organisaties onderdak biedt.
Meerdere scenario’s
Voor dit project heeft bbn een haalbaarheidsstudie uitgevoerd. Hierbij hebben we eerst een knelpuntenanalyse gemaakt en een globaal programma van eisen voor de nieuwe situatie opgesteld, en vervolgens een aantal scenario’s uitgewerkt met een raming van het per scenario benodigde budget.
De resultaten van deze haalbaarheidsstudie vormden voor de gemeente de basis voor besluitvorming over het al dan niet starten van een vervolgtraject voor dit project.
Het gemeentelijke ‘Ravijnjaar’ komt snel dichterbij. De beperkte financiële middelen dwingen gemeentes meer dan ooit om zorgvuldig te kiezen waar het publieke geld aan besteed wordt. De adviseurs van bbn werken aan verschillende oplossingsrichtingen. Zes verschillende thema’s werden in de afgelopen weken uitgewerkt in een reeks artikelen op Binnenlands Bestuur:
Wil je meer weten over één van de zes thema’s? Neem gerust contact met ons op!