Het behoud van cultureel erfgoed vraagt om meer dan alleen onderhoud: het vraagt om visie, specialistische kennis en een aanpak die de geschiedenis respecteert én toekomstbestendig maakt. Gemeente Voorne aan Zee laat zien hoe dit in de praktijk werkt. Samen met bbn adviseurs wordt hier met zorg gewerkt aan de instandhouding en restauratie van waardevolle monumenten, waaronder drie kerktorens, bunkers, een fort, het De Ruyterhuis en het Prinsehuis. Een sprekend voorbeeld is de restauratie van de toren van de Dorpskerk in Nieuwenhoorn.
Mike van der Drift, toezichthouder bij bbn adviseurs: “Binnen de samenwerking met de gemeente hebben wij de aanbesteding voor instandhoudingsonderhoud georganiseerd. Daaruit kwam Koninklijke Woudenberg als restauratieaannemer naar voren. Tijdens de uitvoering zorgen wij voor directievoering en toezicht – zodat kwaliteit, planning en budget altijd in balans blijven.”
Een succesvolle restauratie begint met een solide fundament. Voorafgaand aan de aanbesteding voerde bbn adviseurs bouwkundige inspecties uit volgens de NEN 2767. De resultaten zijn vertaald in een meerjarenonderhoudsplan (MJOP) met een heldere planning en kostenraming.
Wat bbn uniek maakt, is de eigen monumentenbibliotheek in O-Prognose: een database met specifieke bouwdelen, gebreken, hersteladviezen en kostenramingen die aansluiten bij monumentaal vastgoed. Daardoor is elk advies niet alleen technisch onderbouwd, maar ook passend bij de cultuurhistorische waarde van het pand.
Monumenten restaureren is altijd maatwerk. Elk gebouw heeft zijn eigen geschiedenis en verrassingen. Mike: “Vanaf de grond kun je veel zien met een camera, maar pas op de steiger ontdek je de echte staat van een monument. Juist dat onverwachte maakt restauratie zo uitdagend – en vraagt om ervaring, flexibiliteit en oog voor detail.”
Die specialistische kennis maakt het verschil. Bij bbn adviseurs werken specialisten die monumenten niet alleen technisch bekijken, maar ook hun historische waarde begrijpen en behouden.
De samenwerking met de gemeente Voorne aan Zee is in de loop van het project uitgegroeid tot een partnerschap gebaseerd op vertrouwen en transparantie. Mike: “Wij zitten samen met de gemeente en de aannemer aan tafel. Door samen te kijken naar wat écht nodig is – en wat niet – voorkomen we onnodige kosten en realiseren we het beste resultaat voor het monument én de gemeenschap.”
Ook vanuit de gemeente klinkt waardering. Sylvia Hage, technisch adviseur vastgoed: “Tijdens de aanbesteding en uitvoering heeft bbn ons volledig naar tevredenheid begeleid. Voor mij is het een groot voordeel dat veel administratieve taken worden overgenomen. Als regiegemeente kunnen wij ons focussen op onze rol als opdrachtgever, terwijl bbn zorgt voor grip, overzicht en kwaliteit.”
Het resultaat: projecten die niet alleen monumenten in ere herstellen, maar ook efficiënt omgaan met publieke middelen. Dankzij de aanpak van bbn adviseurs worden kosten beheerst, processen gestroomlijnd en resultaten bereikt die zowel de geschiedenis respecteren als de toekomst veiligstellen.
bbn adviseurs: met kennis, visie en vakmanschap bouwen wij mee aan de toekomst van ons erfgoed.
Wilt u uw monumentale vastgoed duurzaam beheren met respect voor het verleden én oog voor de toekomst? Neem contact op met bbn adviseurs en ontdek hoe onze experts u kunnen helpen met een visievolle en toekomstbestendige aanpak voor uw erfgoed.
Vincent van Helvoort werkt inmiddels zes jaar bij bbn. Hij kende bbn al uit de tijd dat hij bij een ander bouw adviesbureau werkte. De naam bbn kwam hem toen bekend voor als maker van de applicatie “Vastgoedmaps” – één van de instrumenten waarmee bbn destijds werkte. Toen een oud-collega, inmiddels bbn’er, hem vroeg ook bij de club te komen, aarzelde hij niet.
Bij bbn ontwikkelde Vincent zich verder, inmiddels in de positie van senior adviseur bij de afdeling vastgoedmanagement. “Ik haal veel werkplezier uit de breedte van de vraagstukken die wij behandelen. Van gedetailleerde en diepgaande technische vooronderzoeken tot studies en planvorming voor het verduurzamen van een gebouw vormen meer dan de helft van mijn werkzaamheden.”
Vincent houdt zich graag bezig met de samenhang van disciplines, zoals techniek, functionaliteit en duurzaamheid. “Het één gaat altijd samen met iets anders. De kunst als adviseur is daarbij om te kijken naar de vraag achter de vraag – spelen er fundamentele zaken die moeten worden aangepakt, of juist niet? Bij bbn hebben we collega’s met diverse achtergronden. Dat stelt ons in staat om techniek, financiën en organisatorische onderdelen in één vraag goed bij elkaar brengen. Daar helpen wij onze opdrachtgevers écht mee.”
Niet alleen het werk zelf is gevarieerd; dat geldt ook voor de opdrachtgevers. “De ene keer zit ik in een zakelijk gesprek met een commerciële partij op de Zuidas, een andere keer zit ik bijvoorbeeld in de Achterhoek aan de koffietafel van een dorpshuis.”
Juist bij zo’n locatie zit Vincent tussen de gebruikers van het gebouw. “Je wordt dan letterlijk meegenomen aan de keukentafel. Met soep en broodjes zit je bij de mensen aan tafel waarvoor je het verduurzamingsadvies van het dorpshuis verzorgt. Dan besef je extra goed hoe belangrijk het is dat het goed gebeurt. Je komt iets brengen met je kennis en kunde; en dat wordt gewaardeerd.”
Vincent werkt ook aan niet-alledaagse projecten. “We hebben bijvoorbeeld het Nationaal Militair Museum ge-audit. Dan loop je door zwaarbeveiligde depots met voertuigen en vliegtuigen, dat was wel echt leuk en bijzonder. Je komt sowieso op plekken waar je normaalgesproken niet komt, in depots van musea, luxe hotels of achter de schermen bij theaters.”
Een ander voorbeeld is een Olympisch zwembad waar Vincent aan heeft gewerkt. “Daar hebben we met een groep collega’s een complex technisch advies uitgewerkt, waar zwembadtechniek en de samenhangende gebouwtechniek samenkomen. Zo krijg je een kijkje in de keuken van een sportorganisatie, die bijvoorbeeld ook moet voldoen aan de eisen van NOC*NSF.” Bij bbn is daarmee geen maand hetzelfde.
Bij bbn krijgen werknemers veel vrijheid, ziet Vincent. “Als je in staat bent om je ruimte én ook je verantwoordelijkheid te pakken, dan krijg je veel vrijheid om je werk te doen. Wees ondernemend, kritisch en vraag van jezelf om een hoge kwaliteit te bieden; dan kan er heel veel. Samen met onze collega’s én opdrachtgevers kunnen wij prachtige gebouwen realiseren en behouden.”
Theater de Stoep in Spijkenisse ondergaat in de zomer van 2025 een grondige renovatie. Van juni tot en met september is het theater gesloten voor verbouwingswerkzaamheden, met als doel het verbeteren van de publiekscapaciteit en het optimaliseren van de theaterbeleving. In de grote zaal worden 120 extra stoelen geplaatst, waarmee het theater inspeelt op de toenemende vraag naar voorstellingen en evenementen.
De uitbreiding van de capaciteit is niet alleen een logistieke ingreep, maar ook een strategische keuze. Na de verbouwing is het theater geschikt voor meer voorstellingen uit het aanbod van reizende voorstellingen. Theater de Stoep verwacht met deze aanpassing een recordaantal bezoekers te verwelkomen in het nieuwe seizoen: meer dan 100.000.
De werkzaamheden worden uitgevoerd in nauwe samenwerking met de ontwerpers, adviseurs en het theater zelf. VORM Renovatie is verantwoordelijk voor de werkzaamheden, waaronder de demontage van bestaande elementen en de montage van de nieuwe constructie in de grote zaal. De werkzaamheden zijn strak gepland.
bbn adviseurs is betrokken bij de planvorming, het ontwerp en verdere begeleiding van de renovatie. Vanuit onze expertise met podiumgebouwen, project- en bouwkostenmanagement zorgen wij ervoor dat het project soepel verloopt en de ambities van de opdrachtgever worden waargemaakt. Dankzij de nauwe samenwerking tussen VORM Renovatie, bbn en het theater verloopt het project volgens planning en met oog voor veiligheid en kwaliteit.
Bij bbn adviseurs bouwen we aan plekken die ertoe doen – voor mensen, nu en in de toekomst. De renovatie van de Centrale Bibliotheek in Rotterdam is daar een prachtig voorbeeld van.
Peter Wieman: “We zijn trots om een bijdrage te leveren aan de renovatie van de iconische Centrale Bibliotheek van Rotterdam. Zo zorgen we dat mensen tijdens de verbouwing tóch naar de bieb kunnen en dat de stad er na de renovatie een icoon bij heeft.”
Wil jij, net als Peter, ook werken aan projecten die zichtbaar impact maken? Ben jij de verbindende kracht tussen opdrachtgevers, gebruikers, ontwerpteams en uitvoerende partijen?
Solliciteer voor de functie van Senior Huisvestingsadviseur en zet je kennis en ervaring in om ambities om te zetten in duurzame, haalbare en toekomstbestendige huisvestingsoplossingen.
De bouw van het Dordthuis is in volle gang. Deze ‘huiskamer’ van de stad wordt een duurzaam, aantrekkelijk gebouw dat onderdak zal bieden aan het nieuwe stadskantoor van de gemeente en diverse gemeentelijke diensten: de stadsbibliotheek, de Sociale Dienst Drechtsteden en de VVV.
In deze video is te zien hoe Rinald van der Wal in de rol van bouwdirecteur vertelt over de functie en bouw van het Dordthuis:
De verwachting is medio 2026 op te leveren.
ARTIS in Amsterdam is een van de vijf oudste dierentuinen ter wereld. Het ARTIS-Aquarium werd geopend in 1882, in een tijd waarin de meeste mensen alleen vis hadden gezien op hun bord. Inmiddels is de focus verschoven van ‘visjes kijken’ naar een volwaardig educatief centrum. Met het oog op die verschuiving – en omdat het Rijksmonument aan onderhoud toe was – werd het ARTIS-Aquarium in 2023 en 2024 verbouwd.
Duurzaamheid was een belangrijke pijler bij de renovatie van het ARTIS-Aquarium. Zo werd een wko-installatie aangelegd en op het dak zijn zonnepanelen geplaatst – uit het zicht, vandaar dat dit bij hoge uitzondering werd toegestaan bij een Rijksmonument. Ook is gebruik gemaakt van zelfhelend beton. De micro-organismen in dat beton sluiten mooi aan op de thematiek van het naastgelegen ARTIS-Micropia, waar de wereld van de microben centraal staat.
De wens van ARTIS om een extra duurzaamheidslag te maken is door bbn opgepakt door de mogelijkheden voor duurzamer beton te onderzoeken. Samen met de duurzaam betonspecialist van ABT zijn een aantal scenario’s ontwikkeld. Daarbij zijn o.a. geopolymeer (vervanger cement), basaltwapening en zelfhelend beton onderzocht. Deze zijn met aannemer Salverda en ARTIS uitgewerkt. Na laboratoriumonderzoek en een proef aquariumbak zijn de nieuwe betonnen aquariumbakken uitgewerkt. Naast traditioneel gewapend beton zijn enkele bakken met zelfhelend beton en basaltwapening uitgevoerd.
De renovatie van het ARTIS-Aquarium was een hele klus, helemaal omdat het een Rijksmonument is met unieke uitdagingen. Getest moest worden hoe het beton zou reageren op zout water, en het originele waterfilter, ontworpen door William Alfred Lloyd, moest in het ontwerp worden ingepast. Vóór de verbouwing moest voor de vissen een tijdelijk onderkomen worden gevonden – zij gingen naar andere dierentuinen, of naar een klein pop-up aquarium in ARTIS.
Na jarenlang plannen maken en ontwerpen uit te werken kreeg bbn een rol in het project. ARTIS vroeg bbn om het concept TO te toetsen en een voorstel voor de bouworganisatie en aanbesteding van de realisatie te maken.
Gedurende de toetsing van het DO maakten we samen met ARTIS en ontwerpers een inventarisatie van de kansen en risico’s. De specifieke onderdelen (grote aquaria en waterbehandeling) maakten het specifiek ten opzichte van de gangbare projecten, naast de restauratiewerkzaamheden. Het advies van bbn voor het bouwcontract, hoofdaanneming, werd overgenomen door ARTIS.
We maakten samen met ARTIS en het ontwerpteam een longlist van geschikte hoofdaannemers en uiteindelijk een shortlist. We organiseerden de aanbestedingsprocedure en het gunningsproces. Met ARTIS, Salverda Bouw en het bouwteam werd na de gunning het project verder uitgewerkt. Na het contractproces waarin bbn een adviserende rol had is de uitvoering gestart. bbn verzorgde de directievoering en het toezicht op de bouw. De bouwkundige oplevering was medio 2025 en de opening van het gerenoveerde aquarium begin 2026.
Beeld: © ARTIS, Christiaan de Bruijne
bbn verhuist na 30 jaar om hun duurzame ambities waar te maken. Sinds 2018 streeft bbn naar een 100% CO₂-neutrale bedrijfsvoering. Nu, in 2024, is dit doel behaald. Mobiliteit, huisvesting en ICT waren de grootste CO₂-posten. Medewerkers rijden nu volledig elektrisch, gebruiken duurzame energie en werken dankzij het nieuwe hoofdkantoor in Houten nu in CO₂-neutrale kantoren.
Nieuwe duurzame huisvesting
Veel kantoren prediken duurzaamheid, maar CO₂-neutraal blijkt vaak een te hoge ambitie. Daarom koos bbn ervoor zelf hun nek uit te steken. ‘Het viel tegen hoe weinig keuze er was aan CO₂-neutrale kantoren. Het alternatief was om zelf je verantwoordelijkheid te nemen.’ Samen met de eigenaar werd besloten een kantoor uit de jaren 90 geheel op te waarderen naar een CO₂-neutrale werkomgeving met tal van aanvullende duurzame ambities. Door onder andere maximale inzet op circulaire- en biobased materialen. De uitbreiding van het kantoor werd volledig in hout opgezet, in contrast met het bestaande betonnen karkas van het gebouw. Juist het behoud van de oude betonnen constructie is een enorme duurzame winst. Dit traject kostte alle partijen veel tijd en energie maar geeft, ten opzichte van een huurcontract tekenen en wachten op de verhuizing, een veel beter resultaat.
Bekijk de video van ons nieuwe kantoor.
Interieur door Ex Interiors (Odette Ex)
Voor de ambitieuze doelstellingen benaderde we bbn de ambitieuze ontwerper Odette Ex. Dankzij eerdere samenwerkingen, onder andere voor de Triodos bank, voelde de samenwerking voor beiden direct goed. De lat in dit ontwerp lag erg hoog en op gebied van duurzaamheid werden geen concessies gedaan. Alle materialen, afwerkingen tot en met het losse meubilair werden op duurzaamheid gescreend. Continu werd daarbij de vraag gesteld wat is het voor materiaal, waar bestaat het uit en waar komt het vandaan. Biobased, circulair en met hergebruikt materiaal uit slooppanden, maakte dat het ontwerp continu aan verandering onderhevig was. Geen vastomlijnde ontwerpuitgangspunten maar een vloeiend proces. Wat uiteindelijk heeft geleid tot een lijst van tientallen duurzaamheidsmaatregelen.
Ontwerpen met circulaire materialen
De warme uitstraling van de CLT nieuwbouw biedt een aangename basis aan verblijfskwaliteit en is zoveel mogelijk in het zicht gehouden. In het kantoor zijn nergens verlaagde plafonds toegepast om de eenvoudige reden geen onnodige materialen toe te voegen in het gebouw. Het betonnen casco met prachtige cassetteplafonds is omarmd en met circulaire, natuurlijke materialen is er een nieuwe wereld ingelegd. Zoals een parketvloer gemaakt van hergebruikte kozijnen, circulaire tapijten, leemstuc en keimverf. Voor een goede akoestiek zijn wandvullende panelen van Biofold toegepast, een innovatief product gemaakt van gerecyclede jute koffiezakken. En zijn de betonnen cassettes voorzien van akoestisch spuitwerk gemaakt van gerecycled verpulverd papier. Daarnaast is in de installatie gebruik gemaakt van passieve warmte opslag in zogeheten PCM-warmteaccu’s. Dit zorgt voor meer comfort, maar geeft ook minder materiaal en energieverbruik. Bij het losse interieur komen alle werkplekken, vergaderstoelen, horecastoelen en de lounge uit een tweede leven. Deels opnieuw gekleurd of gestoffeerd, maar ook letterlijk tweedehands gebruik. Voor alle maatwerkmeubels is gewerkt met duurzaam hout of staal.
Groen en welzijn
Groen speelt een prominente rol in het ontwerp. In het nieuwbouwgedeelte is een verdiepingshoge kast in CLT ontworpen met bakken vol groen. Voor de grote glazen scheidingswanden bij vergaderruimten of de werkplekken zijn lage bakken geplaatst met daarin een diversiteit aan potten en beplanting. Deze bieden een natuurlijke buffer en verzorgen een gevoel van privacy. Al het groen creëert een prachtig atmosferisch comfort in het pand.
Samenwerking
Samenwerking is de sleutel tot succes en dat kunnen we beamen. Diverse adviseurs hebben een bijdrage geleverd aan dit project. Met als resultaat een creatieve, gezonde werkomgeving met ecologische en sociale waarden. Een ademend gebouw met een ziel waar mensen graag verblijven.
Het project Haven Rauw is tot stand gekomen als initiatief van het Nieuwe Luxor Theater Rotterdam, vanwege de bouwwerkzaamheden rondom de Rijnhaven en de Kop van Zuid. Haven Rauw bestaat uit een containertrap en combineert verschillende cultureel en maatschappelijk gerelateerde functies. Met de trap wordt een uitkijkpunt gecreëerd waarmee de bouwontwikkelingen kunnen worden gevolgd. Daarnaast bieden de containers ruimte aan onder andere nieuwe theatermakers en fungeert het geheel als een verlengstuk van Café Dox. Onlangs is er ook een zeer geslaagde Stouwert sponsorcampagne afgerond!
Het betreft een circulair ontwerp van MVRDV architecten. Het advies is technisch uitgewerkt met fantastische Rotterdamse adviseurs, waaronder IMd-constructeurs, SYNRG voor het technisch tekenwerk en advies, en Blonk advies voor bouwfysica. De werkzaamheden worden uitgevoerd door Vergeer Bouw, samen met onder andere Goudriaan. bbn heeft op diverse aspecten meegewerkt aan de containertrap.
Ondanks de kleine omvang van het project, heeft het veel raakvlakken met een groot project. Binnen een kort tijdsbestek moet een financieel haalbaar project worden gerealiseerd, rekening houdend met de beperkte ruimte, de werkzaamheden rondom zoals de demping van de Rijnhaven, het behoud van een groot nuts tracé en de calamiteitenroute. Tijdens het ontwerp is de nodige aandacht besteed aan de constructie en de lichte fundering.
Bouwfysisch was het ook een interessante uitdaging: met zo min mogelijk installaties voldoende comfort creëren en de energielasten zo laag mogelijk houden. De titel van het project is immers ook ‘Haven Rauw’. De gebruiker of passant zal zich adaptief kleden naar het seizoen, in plaats van het comfort volledig afhankelijk te maken van installaties. bbn heeft bijgedragen aan het project- en procesmanagement, bouwjuridisch advies, bouwkostenmanagement en directievoering en toezicht.
25 oktober jl. is de trap geopend.
Het gemeentelijke ‘Ravijnjaar’ komt snel dichterbij. De beperkte financiële middelen dwingen gemeentes meer dan ooit om zorgvuldig te kiezen waar het publieke geld aan besteed wordt. De adviseurs van bbn werken aan verschillende oplossingsrichtingen. Zes verschillende thema’s werden in de afgelopen weken uitgewerkt in een reeks artikelen op Binnenlands Bestuur:
Wil je meer weten over één van de zes thema’s? Neem gerust contact met ons op!
Reden? Onze duurzame ambities zijn leidend in zowel onze bedrijfsvoering als advisering.
Al sinds 2018 zetten wij alles op alles voor een 100% CO2-neutrale bedrijfsvoering in 2024.
Mobiliteit, huisvesting en ICT zijn de grootste CO2-posten. We rijden inmiddels 100% elektrisch met duurzame energie, verduurzamen de ICT en huren alleen nog maar CO2-neutrale kantoren. Het hoofdkantoor in Houten is om die reden verhuisd.
Ons nieuwe adres is De Molen 65 3995 AW Houten.