Welke mogelijkheden zijn er voor schoolgebouwen uit de jaren ’60? Nieuwbouw of renovatie? En wat zou dit de gemeente kosten?
Dat onderzochten wij voor de gemeente Nieuwegein. Onze recente studie beslaat 7 complexen voor primair onderwijs en 3 voor voorgezet onderwijs. Het biedt een gedetailleerd plan voor de toekomst van deze gebouwen, met aandacht voor functionaliteit, technische kwaliteit, erfgoedwaarde en duurzaamheid.
Met deze aanpak zorgen we ervoor dat de schoolgebouwen niet alleen voldoen aan de huidige eisen, maar ook klaar zijn voor de toekomst. Dit project is een mooie stap richting een betere leeromgeving voor de leerlingen en een duurzame toekomst voor de gemeenschap.
Met dit onderzoek heeft gemeente Nieuwegein werk gemaakt van haar opgave als groeikern. Inmiddels is de vernieuwbouw van het eerste schoolgebouw in uitvoering en kunnen gebruikers na de zomer van 2025 het gebouw betrekken.
Lees meer over dit project in dit artikel van Binnenlands Bestuur.
Het realiseren van vervangende nieuwbouw voor De Piloot, een school voor speciaal primair onderwijs in Rotterdam. Stichting BOOR is de bouwheer.
Het schoolbestuur BOOR heeft op de huidige locatie van De Piloot twee units van het cluster 4-onderwijs samengebracht: een unit voor internaliserende leerlingen en een unit voor externaliserende leerlingen. Het samenbrengen van deze twee verschillende doelgroepen in één gebouw heeft echter de nodige uitdagingen opgeleverd, aangezien de behoeften van de groepen niet goed op elkaar aansluiten. Daarnaast is er een groei in het aantal leerlingen, wat heeft geleid tot wachtlijsten van thuiszittende leerlingen die op een beschikbare plek wachten. Om deze redenen is besloten nieuwe huisvesting te realiseren voor de externaliserende leerlingen, zodat de locatie aan de Nieuwe Ommoordseweg 30 volledig kan worden ingericht voor de internaliserende leerlingen.
De doelgroep vraagt om specifieke eisen, die vanaf de start van het project in het ontwerp moesten worden meegenomen. Het was essentieel om de behoeften van deze leerlingen meteen goed in kaart te brengen. Dit betrof niet alleen de materialisatie (denk aan ‘hufterproof’ materialen), maar ook de gehele opzet van het gebouw en terrein. Zo was privacy een belangrijke eis, zowel voor het gebouw als het schoolterrein, en hebben de leerlingen extra ruimte nodig om hun energie kwijt te kunnen. De lokalen zijn ruim opgezet, en er zijn speciale luwteruimtes tussen de lokalen ontworpen waar de kinderen rustig kunnen werken. De gangen zijn ingericht als leerpleinen en het speelterrein is groter dan bij een standaard basisschool. De meeste leerlingen worden met taxibusjes naar school gebracht. Een belangrijk aandachtspunt hierbij was dat het in- en uitstappen op het schoolplein plaatsvindt, zodat de kinderen meteen in de veilige schoolomgeving zijn en niet kunnen ‘wegglippen’.
In een eerder traject heeft bbn een businesscase opgesteld en het plan getoetst op haalbaarheid. Daarna is bbn via een minicompetitie gecontracteerd om het ontwerptraject te begeleiden. Voor Stichting BOOR verzorgde bbn het projectmanagement in alle projectfasen. Dit omvatte onder andere het voorbereiden en begeleiden van de aanbesteding voor adviseurs in het ontwerpteam, het voorzitten en de verslaglegging van de project- en stuurgroepoverleggen, het opstellen van de projectfasedocumenten en de aanbesteding voor een uitvoerende partij. Ook onderhield bbn de communicatie met de gemeente (onder andere voor de Frisse Scholen-toets en de welstandscommissie) en met diverse adviseurs op het gebied van ecologie, asbest en bouwkosten, evenals met de omgeving. Daarnaast hield bbn scherp toezicht op de planning en nam het de factuur- en budgetbewaking op zich.
Momenteel wordt het bestaande pand op de projectlocatie gesloopt, en zijn wij bezig met de aanbesteding voor de aannemers van de nieuwbouw. In de realisatiefase zal bbn adviseurs de directievoering en het toezicht op zich nemen. Naar verwachting kan begin 2025 worden gestart met de nieuwbouw, en wordt de school eind 2025 opgeleverd en in gebruik genomen.
Beeld: RoosRos architecten
bbn adviseurs heeft het bouwmanagement verzorgd voor het nieuwe Integraal Kind- en Expertisecentrum (IKEC) in Hoorn, dat de naam ‘IKEC De Zevensprong’ heeft gekregen.
Het project omvat de ontwikkeling en realisatie van de huisvesting van het Integraal Kind- en Expertisecentrum Hoorn (IKEC), evenals een sportvoorziening met twee sportzalen en de inrichting van de buitenruimte ten behoeve van onderwijs en kinderopvang. Dit alles is gerealiseerd op de locatie van de voormalige hockeyvelden aan de Nieuwe Steen. Het nieuwe gebouw biedt een dagelijkse leeromgeving voor het personeel en de leerlingen van het speciaal onderwijs dat op het IKEC in Hoorn wordt gegeven. Belangrijke kwalitatieve uitgangspunten zijn:
Ontwerp
Het gebouw is opgedeeld in verschillende kleine ‘huizen’, elk met een eigen functie, waardoor kinderen (en medewerkers) zich makkelijk kunnen oriënteren. Aan de zuidzijde bevinden zich de klaslokalen, die uitkijken op een natuurspeeltuin. Vanuit de klaslokalen is er veel zicht op groen en water. Tussen de lokalen bevindt zich ook een leerplein, waar kinderen zich kunnen terugtrekken. Naast theorielokalen zijn er praktijklokalen in het ‘werkhuis’ (zoals een kooklokaal en een lokaal voor handvaardigheid). Daarnaast is er een grote sportzaal op de eerste verdieping van het ‘sporthuis’. Voor de onderbouw zijn er speelzalen op de begane grond, waar ook logopedie en fysiotherapie worden aangeboden. Het gebouw bevat tevens een kinderdagverblijf en biedt na schooltijd ruimte aan buitenschoolse opvang.
bbn adviseurs is eind VO-fase (2019) door de gemeente Hoorn ingeschakeld voor huisvestingsadvies, vanwege haar expertise in proces- en projectmanagement. Wij hebben een businesscase opgesteld, input geleverd voor de beheerovereenkomst, een MJOP opgesteld en een NEN2580-meting uitgevoerd. Daarnaast heeft bbn het overkoepelende projectmanagement verzorgd, waaronder de aanbesteding van het ontwerpteam, de begeleiding, het voorzitten en de verslaglegging van de projectgroepoverleggen met de gemeente en overige stakeholders. Ook hebben wij deelgenomen aan en verslaglegging verzorgd voor de stuurgroepoverleggen, afstemming op bestuurlijk niveau uitgevoerd, raadsvoorstellen beoordeeld, bouwkostenmanagement verzorgd, aanbestedingen van uitvoerende partijen begeleid, budgetbewaking in alle fasen uitgevoerd en directievoering en toezicht gehouden tijdens de realisatiefase.
De hoofddraagconstructie, gevels en binnenwanden zijn grotendeels opgetrokken uit hout. Adviesbureau Luning, onderdeel van Oosterhoff, was verantwoordelijk voor de engineering en het ontwerp van de houtconstructies. Abt was betrokken bij het ontwerp van de staalconstructies, met name in de sportzalen.
Beeld: krft architecten. Bekijk HIER een filmpje gemaakt met een drone.
Het project MFA Hoek betreft de nieuwbouw van een multifunctionele accommodatie (MFA) van ca. 2.600 m² in Hoek, in de gemeente Terneuzen. In MFA Hoek worden de volgende functies gehuisvest:
‘The best of both worlds’
Naar aanleiding van eerdere goede ervaringen met een vergelijkbaar project is gekozen voor het volgende proces om te komen tot ‘the best of both worlds’:
De toekomstige gebruikers van het gebouw krijgen zo invloed op het ontwerp, zoals bij een traditioneel ontwerp- en realisatieproces. De gemeente Terneuzen krijgt vroeg in het traject budgetzekerheid en wordt gedurende het project ontzorgd door het Design & Build (D&B) proces.
Voortraject
Vanaf september 2022 is door bbn, in samenspraak met de gemeente Terneuzen en de toekomstige gebruikers van MFA Hoek, het Programma van Eisen (PvE) opgesteld. bbn en Studio YAA Architecten hebben het PvE samen met de gemeente en gebruikers vertaald in een bouwkundig Voorlopig Ontwerp (VO), waarin de ruimtelijk-functionele indeling van het gebouw is vormgegeven.
Design & Build
Het bouwkundig VO van Studio YAA Architecten wordt, samen met het PvE, als Design & Build (D&B)-opdracht op basis van UAV-gc met een vaste prijs én gunning op basis van kwaliteit en duurzaamheid in de markt gezet. De selectiefase vindt plaats in het najaar van 2023, de gunningsfase in het voorjaar van 2024. Door middel van deze Europese aanbestedingsprocedure verkrijgt een D&B-marktpartij de opdracht om zowel het ontwerp integraal uit te werken van VO tot en met uitvoeringsgereed ontwerp (UO) als ook te realiseren. bbn stelt de stukken op voor deze aanbesteding.
Duurzaam en circulair
De nieuwe MFA in Hoek wordt een energieneutraal (ENG), bio-based en circulair gebouw. Het schoolplein wordt groen ingericht, in overeenstemming met de habitatscan van ecoloog Maarten Kaales, met voldoende waterbuffering en begroeiing om hittestress tegen te gaan.
Een centrumfunctie voor het dorp
Het Integraal Kind Centrum (IKC) creëert een inhoudelijke samenwerking en goede verbinding tussen basisonderwijs en kinderopvang, en een doorlopende leer- en ontwikkelingslijn voor kinderen van 0 tot 12 jaar. Met de gezamenlijke huisvesting van het IKC, het dorpshuis, de bibliotheek, de gymzaal en maatschappelijke functies bevordert MFA Hoek het welzijn van mensen van 0 tot 99 in het dorp.
Rol bbn
Naast de bovengenoemde werkzaamheden verzorgt bbn het bouwkostenmanagement en begeleidt de gemeente Terneuzen en de toekomstige gebruikers richting het Design & Build-traject. De installatiedeskundigen van bbn en de deskundigen op het gebied van bouwfysica, daglicht en constructies van ABT voorzien daarbij Studio YAA Architecten van multidisciplinair advies.
De oplevering van MFA Hoek staat gepland in het voorjaar van 2026.
In de wijk Doorslag komt een brede school die aan alle eisen van deze tijd voldoet. In het gebouw komen alle schoolgroepen. Ook kinderopvang BLOS en peuteropvang Kind & Co krijgen een plek in het gebouw.
In opdracht van de gemeente heeft bbn onderzoek gedaan naar vernieuwbouw of nieuwbouw van de schoolgebouwen. Hieruit bleek dat vernieuwbouw goede resultaten oplevert tegen lagere kosten.
Daarom is besloten tot vernieuwbouw over te gaan. Zo krijgen de gebruikers een hedendaagse school, met alle kwaliteiten van het originele gebouw en het comfort van nieuwbouw.
Het complex Doorslag Noord is straks ENG (Energie Neutraal Gebouw) en voldoet aan de eisen van frisse scholen klasse B. Het totale complex omvat straks 3.886 m2 bvo inclusief nieuwe gymzaal.
De gemeente draagt hiermee bij aan de verduurzaming en het toekomst gereed maken van de huisvesting van scholen in Nieuwegein.
Beeldmateriaal: Spring Architecten
Openbare Basisschool (OBS) De Globe en Speciaal Basisonderwijs (SBO) Sonnevanck zijn gevestigd in een Rijksmonument gelegen aan Zwartewaalstraat 38 in de Tarwewijk in het Rotterdamse stadsdeel Charlois. Acht andere klassen van OBS De Globe zijn gehuisvest in een nabij gelegen dislocatie aan de Den Hertigstraat.
Zwartewaalstraat 38 vormt samen met Zwartewaalstraat 28 één monumentaal complex, ontworpen door architect Ad van de Steur. De bouw van het complex aan de Zwartewaalstraat hangt samen met de aanleg van de direct om de school gelegen Tarwewijk, waarvan de bebouwing tussen 1928 en begin jaren 30 gereed kwam. Het scholencomplex is destijds in 2 fasen gebouwd in de periode 1928 tot 1930.
Zwartewaalstraat nr. 28 is momenteel nog verhuurd ten behoeve van culturele activiteiten. Na afloop van die huurperiode is het de bedoeling om ook nr. 28 als school in gebruik te gaan nemen zodat de 8 klassen, die nu nog op een dislocatie gevestigd zijn, ook op deze locatie kunnen worden gehuisvest.
Uiteindelijk wordt zo het gehele complex voor onderwijshuisvesting ingezet. De twee bouwdelen (nr. 28 en nr. 38) worden daarvoor middels een beperkte nieuwbouw met elkaar verbonden. Deze beperkte nieuwbouw vormt straks de nieuwe hoofdentree van het complex met een centraal gelegen trappenhuis welke beide gebouwen op alle bouwlagen met elkaar verbindt.
Het gehele complex wordt gerenoveerd en verduurzaamd. Gevels en daken worden geïsoleerd en alle installaties worden vernieuwd zodat het gebouw geheel gasloos is. De uitvoering zal in 2 fasen plaatsvinden, waarbij fase 1 naar verwachting in april 2027 gereed zal zijn en fase 2 eind mei 2028.
In opdracht van Stichting BOOR verzorgt bbn adviseurs het project- en bouwkostenmanagement, directievoering tijdens de uitvoering en is verantwoordelijk voor de algehele kostenbewaking.
De bouw van Brede School Cingelplein in Beesd is op 1 juli feestelijk gestart. Hierbij is niet alleen het circulaire bouwbord onthuld, maar ook de nieuwe naam van het gebouw: ‘Brede School Cingelplein’, vernoemd naar het plein dat de scholen nu al verbindt met de bibliotheek, kinderopvang en MFC het Klokhuis. De bouwplaats was vrolijk aangekleed met door de kinderen ontworpen bouwdoeken.
Het nieuwe gebouw wordt volledig biobased en natuur inclusief gebouwd. Bij het ontwerp van het gebouw heeft de gemeente rekening gehouden met het klimaat, eigen energieopwekking en herbruikbaarheid van materialen. De Brede School wordt fysiek verbonden met het multifunctioneel centrum Het Klokhuis en de sporthal. Op het terrein waar de beide scholen nu tijdelijk gehuisvest zijn, komen woningen voor jong en oud.
bbn heeft het Programma van Eisen voor de nieuwe brede school opgesteld en is verantwoordelijk voor het projectmanagement gedurende het hele project. Ook zijn er bouwkostenramingen opgesteld, de aanbestedingen voor het ontwerpteam en de aannemer georganiseerd en wordt er een beheer- en exploitatieplan opgesteld. Tijdens de realisatiefase van de sloop-nieuwbouw van de brede school is bbn verantwoordelijk voor directievoering en toezicht op de bouw.
In het voorjaar van 2025 kan het gebouw in gebruik worden genomen.
Het gemeentelijke ‘Ravijnjaar’ komt snel dichterbij. De beperkte financiële middelen dwingen gemeentes meer dan ooit om zorgvuldig te kiezen waar het publieke geld aan besteed wordt. De adviseurs van bbn werken aan verschillende oplossingsrichtingen. Zes verschillende thema’s werden in de afgelopen weken uitgewerkt in een reeks artikelen op Binnenlands Bestuur:
Wil je meer weten over één van de zes thema’s? Neem gerust contact met ons op!
Reden? Onze duurzame ambities zijn leidend in zowel onze bedrijfsvoering als advisering.
Al sinds 2018 zetten wij alles op alles voor een 100% CO2-neutrale bedrijfsvoering in 2024.
Mobiliteit, huisvesting en ICT zijn de grootste CO2-posten. We rijden inmiddels 100% elektrisch met duurzame energie, verduurzamen de ICT en huren alleen nog maar CO2-neutrale kantoren. Het hoofdkantoor in Houten is om die reden verhuisd.
Ons nieuwe adres is De Molen 65 3995 AW Houten.
Gemeenten staan voor veel grote opgaves.
De woningbouwambities van de Nederlandse gemeenten zijn groot. Tegelijkertijd hebben diezelfde gemeenten ook duurzaamheidsambities: minder CO2 uitstoten. Het CO2 budget helpt om hier grip op te krijgen.
Gemeenten staan voor veel grote opgaves. Er zijn in veel gemeenten nieuwe woningen nodig, en bijbehorende bedrijven en voorzieningen. De roep om snelheid klinkt. Tegelijkertijd hebben vrijwel alle colleges duurzaamheidsambities opgenomen in hun beleidsprogramma’s. Het Parijsakkoord is ook door de VNG getekend.
Bij de bouw van de meeste woningen komt veel CO2 vrij. Het energieverbruik van woningen wordt steeds beter, maar bij de productie van bouwmaterialen gaat het maar langzaam beter. Beton en staal zijn vervuilende materialen. Hout en andere biobased materialen scoren veel beter.
Gemeenten doen er dus goed aan hun woningbouwopgave ook te beschouwen als een CO2-opgave. Alleen het bouwbesluit volgen is lang niet voldoende.
De nieuwe website CO2budgetgemeente.nl geeft hier meer inzicht in. Hoeveel ruimte is er om CO2 uit te stoten en wat betekent dit voor de woningbouw? Bezoekers kunnen een factsheet downloaden voor hun gemeente, en een whitepaper met meer uitleg.